5. Pembersihan dan Penyimpanan Penitis Kaca

5.1 Kaedah Pembersihan

1. Pembersihan Rutin

Selepas digunakan, penitis hendaklah segera dibilas dengan air suling untuk mengelakkan sisa cecair daripada kering di dalam tiub kaca.

Prosedur pembersihan yang disyorkan adalah seperti berikut:

• Tarik air suling ke dalam penitis kaca sehingga tiub itu lebih kurang separuh penuh.
• Perlahan-lahan picit mentol getah untuk mengeluarkan air melalui hujung penitis.
• Ulangi proses ini kira-kira tiga kali untuk mengeluarkan sebarang cecair yang tinggal dari dinding dalam tiub kaca.
• Jika bahan berminyak atau gris telah dikendalikan, bilas penitis dengan sedikit larutan detergen yang dicairkan dahulu, diikuti dengan pembilasan menyeluruh dengan air suling.

Apabila penitis digunakan bersama-sama dengan botol kaca, pastikan penitis dan leher botol sentiasa bersih untuk mengelakkan pencemaran kandungan.

2. Membersihkan Bahan Pencemar Khas

Untuk sisa pepejal seperti mendapan kalsium karbonat, bahagian kaca penitis boleh direndam dalam asid hidroklorik cair selama lebih kurang 5–10 minit. Selepas zarah pepejal telah dibubarkan, bilas penitis dengan teliti dengan air bersih dan kemudian air suling.

Untuk sisa organik seperti jeli petroleum atau bahan berminyak, etanol atau pelarut pembersih makmal lain yang sesuai boleh digunakan mengikut keserasian kimia komponen penitis. Penitis kemudiannya hendaklah dibilas dengan air suling.

Perhatian khusus harus diberikan kepada keserasian mentol getah, tiub kaca, botol dan penutup dengan larutan pembersih yang digunakan.

5.2 Keperluan Penyimpanan

1. Storan Jangka Pendek

Jika penitis tidak digunakan buat sementara waktu semasa percubaan, letakkan pada rak penitis khusus dengan hujungnya diposisikan ke bawah.

Ini membolehkan sisa cecair mengalir keluar sambil mengurangkan risiko habuk memasuki tiub kaca.

2. Storan Jangka Panjang

Untuk penyimpanan jangka panjang, penitis kaca yang telah dibersihkan sebaiknya diasingkan ke dalam mentol getah dan komponen tiub kacanya.

Simpan setiap bahagian dalam bekas yang bersih dan kering. Ini membantu mengelakkan mentol getah daripada terus dimampatkan atau cacat.

Komponen silikon atau getah juga harus dilindungi daripada pendedahan berpanjangan kepada cahaya matahari langsung, haba yang berlebihan, dan bahan kimia pengoksidaan yang kuat, yang boleh mempercepatkan penuaan, pengerasan atau keretakan.

Untuk botol penitis, pastikan penutup dan botol benar-benar bersih dan kering sebelum disimpan.

3. Storan Terperingkat

Penitis yang berlainan saiz, spesifikasi atau tujuan hendaklah disimpan secara berasingan.

Label boleh digunakan untuk mengenal pasti aplikasi yang dimaksudkan, contohnya:

• Untuk Penyelesaian Asid Sahaja
• Penitis Penyelesaian Penunjuk
• Penitis Pelarut Organik
• Penitis Reagen Makmal

Mengasingkan penitis yang berbeza membantu mengelakkan pencemaran silang dan pencampuran bahan kimia secara tidak sengaja.

6. Langkah berjaga-jaga untuk Aplikasi Khas

6.1 Mengendalikan Isipadu Cecair yang Kecil

Apabila kuantiti cecair yang sangat kecil perlu dipindahkan, pilih penitis atau peranti pengendalian cecair lain yang sesuai untuk isipadu dan ketepatan yang diperlukan.

Semasa operasi:

• Sapukan tekanan lembut pada mentol getah semasa menarik cecair ke dalam penitis.
• Elakkan menarik cecair terlalu jauh ke atas ke dalam mentol getah.
• Letakkan hujung penitis dekat dengan dinding dalam bekas penerima.
• Lepaskan cecair perlahan-lahan dan mantap.
• Pastikan jumlah cecair yang diperlukan telah dipindahkan sepenuhnya.

Untuk kerja makmal volum mikroliter yang sangat tepat, mikropipet yang ditentukur biasanya lebih sesuai daripada penitis kaca konvensional.

6.2 Cecair Mudah Teroksida atau Meruap

Apabila mengendalikan cecair yang mudah teroksida, pendedahan yang tidak perlu kepada udara harus diminimumkan.

Untuk cecair yang meruap, bekerja mengikut prosedur pengendalian kimia makmal dan sediakan pengudaraan yang sesuai.

Selepas memindahkan cecair, segera tutup botol kaca reagen dengan penutup atau penutup asalnya untuk mengurangkan penyejatan, pencemaran dan tumpahan yang tidak disengajakan.

Keserasian penitis, botol, mentol getah dan penutup dengan cecair hendaklah sentiasa disahkan sebelum digunakan.

6.3 Keselamatan Biologi

Apabila penitis digunakan untuk mengendalikan sampel biologi atau kultur mikrob, prosedur aseptik yang sesuai mesti diikuti.

Bergantung pada protokol makmal:

• Gunakan penitis yang disterilkan dengan betul atau penitis pakai buang steril.
• Elakkan menyentuh bahagian bawah atau hujung tiub kaca dengan tangan kosong.
• Elakkan hujung penitis daripada menyentuh permukaan yang tidak steril.
• Buang atau nyahjangkit peralatan yang tercemar mengikut prosedur biokeselamatan makmal yang diluluskan.
• Peralatan kaca yang boleh diguna semula hendaklah disterilkan menggunakan kaedah yang disahkan sesuai untuk bahan biologi yang dikendalikan.

Penitis terpakai yang telah menyentuh bahan biologi tidak boleh dikembalikan terus ke botol kaca reagen yang bersih.

7. Penjagaan dan Penjagaan Penitis

7.1 Penyelenggaraan Mentol Getah

Mentol getah penitis tidak boleh didedahkan untuk tempoh yang lama kepada agen pengoksidaan yang kuat, bahan kimia yang agresif, atau haba yang berlebihan.

Jika mentol getah menjadi:

• keras,
• rapuh,
• retak,
• cacat kekal, atau
• tidak dapat mencipta sedutan yang mencukupi,

ia harus diganti.

Rintangan kimia getah asli, silikon, dan elastomer lain berbeza dengan ketara, jadi bahan mentol harus dipilih mengikut cecair yang dikendalikan.

Prinsip yang sama berlaku untuk pelapik atau bahan pengedap di dalam penutup penitis.

7.2 Penyelenggaraan Tiub Kaca

Semasa membersihkan penitis kaca, elakkan menggunakan alat keras atau kasar yang boleh mencalar atau merosakkan dinding dalam tiub kaca.

Jika hujung penitis disekat oleh zarah atau gentian, gunakan kaedah pembersihan yang sesuai daripada menggunakan daya mekanikal yang berlebihan.

Penitis kaca yang rosak, retak, sumbing atau tercalar berat harus dikeluarkan dari perkhidmatan dengan segera.

Apabila penitis dipasang dengan botol kaca dan penutup, periksa sama ada pipet kaca berpusat dengan betul dan tidak mengenai bahagian bawah atau dinding sisi botol.

7.3 Penentukuran dan Pengesahan Volume

Penitis bergraduat yang digunakan untuk pengukuran kuantitatif hendaklah diperiksa atau ditentukur secara berkala mengikut keperluan kawalan kualiti makmal.

Satu kaedah pengesahan yang mungkin adalah untuk mengeluarkan isipadu nominal air suling yang diketahui ke dalam bekas pra-timbang dan menentukan isipadu sebenar daripada jisim air yang diukur dan ketumpatannya pada suhu ujian.

Hubungan antara jisim, ketumpatan dan isipadu boleh digunakan untuk mengira isipadu yang dihantar.

Jika ralat yang diukur melebihi toleransi yang boleh diterima yang ditetapkan untuk instrumen atau prosedur makmal, penitis hendaklah ditentukur semula atau dikeluarkan daripada penggunaan kuantitatif.

8. Langkah Berjaga-jaga Keselamatan untuk Menggunakan Penitis

8.1 Peralatan Pelindung Diri

Apabila menggunakan penitis untuk mengendalikan bahan kimia yang menghakis, toksik, merengsa atau berbahaya, peralatan pelindung diri yang sesuai hendaklah dipakai.

Bergantung pada bahan kimia, ini mungkin termasuk:

• Sarung tangan tahan kimia
• Cermin mata keselamatan
• Kot makmal
• Perlindungan muka apabila perlu

Jika bahan kimia berbahaya menyentuh kulit atau mata, ikuti Helaian Data Keselamatan (SDS) dan prosedur kecemasan makmal yang berkaitan. Dalam kebanyakan kes, pembilasan segera dan berpanjangan dengan air bersih yang mengalir adalah tindak balas pertama yang penting.

8.2 Pelupusan Sisa

Penitis kaca yang pecah mesti diletakkan dalam bekas pelupusan kaca pecah atau benda tajam yang diluluskan. Mereka tidak boleh diletakkan terus ke dalam tong sampah biasa.

Penitis plastik pakai buang hendaklah dikelaskan dan dibuang mengikut jenis bahan yang telah mereka hubungi.

Sebagai contoh, mereka mungkin perlu dirawat sebagai:

• Sisa biologi
• Sisa kimia
• Sisa makmal berbahaya

Penitis pakai buang yang tercemar tidak boleh dibersihkan dan digunakan semula melainkan direka khusus dan diluluskan untuk digunakan semula.

Botol kaca reagen kosong, penutup, dan himpunan penitis juga harus dilupuskan atau dikitar semula mengikut peraturan tempatan dan jenis bahan kimia yang disimpan sebelumnya di dalamnya.

8.3 Pengendalian Kecemasan

Jika mentol getah, penutup penitis atau komponen pengedap rosak dan menyebabkan kebocoran cecair, hentikan penggunaan penitis dengan serta-merta.

Pindahkan peralatan yang rosak ke kawasan pembendungan yang sesuai dan bersihkan permukaan yang terjejas mengikut prosedur keselamatan bahan kimia.

Jika botol kaca itu sendiri rosak atau bocor, jangan teruskan menggunakan botol walaupun pemasangan penitis kekal utuh.